Pojęcia,  prawo cywilne,  Społeczeństwo,  Uncategorized,  Zawody medyczne

Zmiany w ochronie zdrowia w związku z COVID-19 – „tarcza antykryzysowa dla ochrony zdrowia”

Chyba wszyscy wiemy, że mamy „gorący” okres jeśli chodzi o prawo. Wczoraj przyjęto projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, czekamy na podpis Prezydenta. Raczej nic już się nie zmieni, a na pewno nic istotnego.

Dlatego pozwoliłam sobie na wstawienie omówienia najważniejszych zagadnień z tego projektu.

Całość projektu – tutaj.

Zmiany omawiane są chronologicznie, bez uprzywilejowania jakiegokolwiek zagadnienia – zatem radzę przejrzeć po prostu całość zestawienia, z ewentualnym pominięciem tego, co nas nie interesuje. 😉

Zmiany terminów egzaminów dla zawodów medycznych

W przypadku stanu epidemii (lub zagrożenia epidemicznego) minister zdrowia będzie mógł zmienić terminy:

  • przeprowadzenia państwowych egzaminów w zawodach medycznych oraz terminy składania wniosków o przystąpienie do ww. egzaminów,
  • rozpoczęcia postępowania kwalifikacyjnego na specjalizację w zawodach medycznych oraz terminy składania wniosków na te postępowania,
  • rozpoczęcia szkolenia specjalizacyjnego.

Zmiany dotyczące lekarzy w trakcie stażu i w trakcie specjalizacji

W przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii lekarza stażystę/ lekarza w trakcie specjalizacji mogą spotkać wypunktowane poniżej zmiany.

  • mogą zostać skierowani do pracy przy zwalczaniu epidemii na podstawie art. 47 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tzw. „nakaz pracy przy zwalczaniu epidemii”) do podmiotu, w którym odbywa staż/szkolenie specjalizacyjne albo do innego podmiotu;
  • mogą zostać skierowani przez pracodawcę do realizacji innych zadań niż wynikających z umowy o pracę/umowy na podstawie której odbywa specjalizację (o ile nie dostanie nakazu pracy przy zwalczaniu epidemii). Zadania, te muszą być dostosowane do poziomu wiedzy i umiejętności kierowanego lekarza stażysty/lekarza w trakcie specjalizacji oraz podlegać nadzorowi i kierownictwu lekarza specjalisty wyznaczonego przez kierownika jednostki, do której został skierowany lekarz stażysta/lekarz w trakcie specjalizacji;
  • na podstawie powyższego lekarz stażysta może: złożyć wniosek do ministra zdrowia o uznanie, w drodze decyzji, okresu, w którym nie realizował programu stażu podyplomowego, za równoważny z realizowaniem tego programu;
  • na podstawie powyższego lekarz w trakcie specjalizacji może: złożyć wniosek do dyrektora CMKP o uznanie, w drodze decyzji, okresu, w którym lekarz ten nie realizował programu specjalizacji, za równoważny z realizowaniem tego programu;
  • lekarz w trakcie specjalizacji: któremu odwołano kurs specjalizacyjny w związku ze stanem zagrożenia epidemicznego lub stanem epidemii, jest zwolniony z obowiązku realizacji tego kursu, jeżeli: realizacja tego kursu wymaga przedłużenia szkolenia specjalizacyjnego o okres dłuższy niż 3 miesiące oraz zrealizował wszystkie inne kursy objęte programem specjalizacji;
  • zmiany te stosuje się odpowiednio do lekarza będącego żołnierzem w czynnej służbie wojskowej.

Zmiany w ustawie o publicznej służbie krwi

W przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, rozszerzono katalog osób mogących wykonywać czynności związane z pobieraniem krwi i jej składników o pielęgniarkę.

Pielęgniarka ta musi spełnić łącznie warunki:

  • posiadania prawo wykonywania zawodu pielęgniarki,
  • przeprowadzenia pod nadzorem lekarza, co najmniej 100 kwalifikacji dawców do oddania krwi/jej składników

Ponadto przewidziano możliwość przesunięcia terminu kontroli jednostek organizacyjnych publicznej służby krwi pod względem spełniania przez te jednostki wymagań niezbędnych do realizacji zadań określonych ustawą przez Dyrektora Instytutu Hematologii i Transfuzji.

Zmiany w prawie farmaceutycznym

  • W przypadku zagrożenia brakiem dostępności środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobu medycznego, lub produktu biobójczego w związku ze stanem epidemii minister zdrowia może nałożyć na przedsiębiorców obowiązki informacyjne związane z podawanymi danymi do Zintegrowanego Systemu Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczym Leczniczym, a także ograniczyć ilość produktu leczniczego środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobu medycznego lub produktu biobójczego na jednego pacjenta w danej jednostce czasu;
  • przedsiębiorcy będą obowiązani do zbywania wyrobów lub środków określonych w wykazie, wyłącznie do hurtowni farmaceutycznych działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
  • Główny Inspektor Farmaceutyczny może, poinformować przedsiębiorcę zgłaszającego zamiar wywozu poza terytorium RPj lub zbycia podmiotowi prowadzącemu działalność poza terytorium RP produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobów medycznych, zawartych w wykazie, o niewniesieniu sprzeciwu. W takim przypadku przedsiębiorca może dokonać wywozu lub zbycia tych produktów;
  • Farmaceuta posiadający prawo wykonywania zawodu będzie mógł wystawić receptę farmaceutyczną – w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta, a także receptę pro auctore i pro familae.

Zmiana w ustawie o Państwowym Ratownictwie Medycznym

W zmianach wskazano, że tak jak do tej pory – w przypadku stanu epidemii wojewoda może zawrzeć dodatkową umowę na finansowanie zadań zespołów ratownictwa medycznego lub dokonania czynności wykraczających poza zadania określone w planie, z dysponentem zespołów ratownictwa medycznego, jednak ta umowa nie dotyczy transportu sanitarnego, gdyż taki transport nie należy do zadań Państwowego Ratownictwa Medycznego (realizują go jednostki wskazane w wykazie sporządzanym przez NFZ na potrzeby zwalczania COVID-19).

Izolacja w warunkach domowych oraz możliwość obowiązkowej kwarantanny dla zdrowych bez objawów choroby

Wprowadzono pojęcie izolacji w warunkach domowych, mającej polegać na odosobnieniu osoby chorej z przebiegiem choroby zakaźnej niewymagającej bezwzględnej hospitalizacji ze względów medycznych w jej miejscu zamieszkania lub pobytu, w celu zapobieżenia szerzenia się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych.

Przypominam, że oprócz tego istnieje izolacja w specjalnie przeznaczonym do tego izolatorium, do której kieruje lekarz, oraz izolacja w warunkach szpitalnych – czyli po prostu hospitalizacja. W celu zapobiegania szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych, osoby chore na chorobę zakaźną albo osoby podejrzane o zachorowanie na chorobę zakaźną mogą podlegać obowiązkowej hospitalizacji

Ponadto, przypominam również, że izolacja nie jest tym samym, co kwarantanna. Kwarantanna polega na odosobnieniu osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych. Na mocy nowego rozporządzenia, kwarantannę odbywają wszyscy domownicy osoby poddanej kwarantannie.

Wprowadzono równocześnie pojęcie obowiązkowej kwarantanny, także dla osób, które nie mają objawów chorobowych.

Osoby, które były narażone na chorobę zakaźną lub pozostawały w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, a nie wykazują objawów chorobowych, podlegają obowiązkowej kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu, jeżeli tak postanowią organy inspekcji sanitarnej przez okres nie dłuższy niż 21 dni, licząc od dnia następującego po ostatnim dniu odpowiednio narażenia albo styczności.

Obowiązkowa kwarantanna lub nadzór epidemiologiczny mogą być stosowane wobec tej samej osoby więcej niż raz, do czasu stwierdzenia braku zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego

Uproszczenie dokumentacji medycznej na czas epidemii oraz uproszczenie zamówień publicznych

W przypadku epidemii, minister zdrowia może określić, w drodze rozporządzenia, uproszczone rodzaje i zakres dokumentacji medycznej, uproszczony sposób jej przetwarzania oraz skrócony okres przechowywania, obowiązujące od dnia ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Zmiany też przewidują uproszczenia w zakresie zamówień na usługi, dostawy lub roboty budowlane udzielane w związku z zapobieganiem lub zwalczaniem epidemii ( wyrażającej się chociażby w brak warunku uzyskania opinii o celowości inwestycji polegającej na utworzeniu na obszarze województwa nowego podmiotu leczniczego, nowych jednostek lub komórek organizacyjnych zakładu leczniczego podmiotu leczniczego lub innej inwestycji dotyczącej wykonywania działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych ).

Zmiany w skierowaniu do pracy przy zwalczaniu epidemii

O obecnej regulacji dotyczącej tzw. nakazu pracy przy epidemii można przeczytać – TU – w moim ostatnim artykule. Prawdopodobnie trochę się tu zmieni. Na zmiany w tym zakresie uczulam przede wszystkim rodziców.

Oprócz tego, że przepisy jasno mają precyzować, iż do pracy takiej będzie mógł być skierowany także lekarz stażysta i lekarz w trakcie specjalizacji, to zmieniają się istotnie wyłączenia od nakazu pracy.

W projektowanym rozwiązaniu takiemu skierowaniu nie będą podlegać:

  • osoby, które nie ukończyły 18 lat bądź ukończyły 60 lat;
  • osoby, u których orzeczono częściową lub całkowitą niezdolność do pracy;
  • inwalidzi i osoby z orzeczonymi chorobami przewlekłymi;
  • osoby, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 152), oraz posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej
  • kobiety w ciąży,
  • osoby samotnie wychowujące dziecko do lat 18,
  • osoby wychowujące dziecko w wieku do 14 lat (dotyczy obojga rodziców),
  • osoby wychowujące dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności lub z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego,
  • w przypadku gdy dziecko w wieku powyżej 14 lat jest wychowywane przez dwoje osób, którym przysługuje władza rodzicielska, do pracy przy zwalczaniu epidemii może zostać skierowana wyłącznie jedna z nich.

Dodatkowo wskazuję, że decyzje te:

  • będą mogły być przekazywane w każdy możliwy sposób zapewniający dotarcie decyzji do adresata, w tym ustnie;
  • nie wymagają uzasadnienia (co z pewnością może utrudnić proces odwołania się od nich – ciężej o argumentacje w odwołaniu, jeśli nie ma uzasadnienia decyzji)
  • przekazane w sposób inny niż na piśmie, są następnie doręczane na piśmie po ustaniu przyczyn uniemożliwiających doręczenie w ten sposób.

Zmienią się też kary za niewykonanie decyzji o skierowaniu do pracy przy zwalczaniu epidemii (na ostrzejsze rzecz jasna), teraz za niewykonanie takiej decyzji będzie można nałożyć grzywnę w wysokości od 5000 zł do 30.000 zł. Tej samej wysokości grzywny będzie można nałożyć między innymi na osoby niestosujące się do ograniczeń w przemieszczaniu się, obowiązku poddania się kwarantannie, nakazie lub zakazie przebywania w określonych miejscach lub określonego sposobu przemieszczania się.

Organizacja pracy medyków

Projektowane zmiany przewidują, że w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, kierownicy wszystkich podmiotów leczniczych będą stosować przy organizacji pracy medyków, oprócz postanowień wynikających z dotychczasowych umow zawartych z medykami, przepisy dotyczące:

  • instytucji dyżuru medycznego (wykonywanie poza normalnymi godzinami pracy czynności zawodowych w podmiocie leczniczym wykonującym stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne; czas pełnienia dyżuru medycznego wlicza się do czasu pracy), przy zachowaniu 11-godzinnego nieprzerwanego okresu odpoczynku po zakończeniu dyżuru oraz 24-godzinnego nieprzerwanego okresu odpoczynku w każdym tygodniu;
  • klauzuli opt-out ( pracownicy mogą być, po wyrażeniu na to zgody na piśmie, zobowiązani do pracy w wymiarze przekraczającym przeciętnie 48 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym);
  • obowiązku do pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych (za każdą godzinę pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych przysługuje wynagrodzenie w wysokości 50% stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego);
  • dodatków za pracę w nocy i święta.

Podkreślam przy tym, że żadne restrykcje nie spotkają pracowników, którzy znajdują się na „dodatkowym” zasiłku opiekuńczym (z ustawy „koronawirusowej”), a jednocześnie będą świadczyć pracę w ramach dyżuru medycznego w godzinach innych niż w czasie zwolnienia od wykonywania pracy w związku z osobistym sprawowaniem opieki nad dzieckiem.

Nie utracą oni prawa do tego zasiłku, podobnie nie utracą go jeżeli będą świadczyć pracę zdalną na rzecz podmiotu leczniczego w okresie kwarantanny/izolacji domowej.

Kwarantanna oraz izolacja domowa z powodu COVID-19 płatna dla medyków 100%

W okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ubezpieczonemu wykonującemu zawód medyczny zatrudnionemu w podmiocie leczniczym, w okresie podlegania obowiązkowej kwarantannie lub izolacji w warunkach domowych z powodu COVID-19 w związku wykonywaniem obowiązków wynikających z zatrudnienia w podmiocie leczniczym oraz w czasie niezdolności do pracy z powodu COVID-19 powstałej w związku wykonywaniem obowiązków wynikających z zatrudnienia w podmiocie leczniczym przysługuje zasiłek chorobowy, którego miesięczny wymiar wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku obliczonej na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Szybszy powrót do pracy pielęgniarki i położnej

W przypadku ogłoszenia stanu epidemii pielęgniarka lub położna, które nie wykonują zawodu łącznie przez okres dłuższy niż 5 lat w okresie ostatnich 6 lat, a zamierzają podjąć jego wykonywanie, może rozpocząć wykonywanie zawodu w podmiocie leczniczym, po uprzednim zawiadomieniu o tym okręgowej rady

Taka pielęgniarka lub położna, w okresie pierwszych 2 tygodni wykonywania zawodu wykonuje obowiązki zawodowe we współpracy z inną pielęgniarką lub położną wykonującą zawód w tym samym podmiocie leczniczym. Okres tej pracy można zaliczyć do okresu obowiązkowego przeszkolenia jeżeli pielęgniarka w ciągu roku zawiadomi o zamiarze wykonywania zawodu.

Teleporady w związku z epidemią

Co do tego, że lekarz/lekarz dentysta prowadzący praktykę lekarską może udzielać świadczeń opieki zdrowotnej w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (mi.n. telefonu lub internetu) chyba nikt już nie ma wątpliwości. Ale zmiany w prawie doprecyzowują tę kwestię. Po pierwsze lekarz chcący udzielać takiej porady nie musi dokonywać zgłoszenia w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą, nie podlega też rejestracji w CEIDG. Obowiązkowo jednak musi złożyć wniosek w formie elektronicznej o dostęp do systemu.

Nie ma obowiązku prowadzenia dokumentacji medycznej, jest jedynie obowiązek prowadzenia kart teleporad, które są przechowywanie przez okres 30 dni od udzielenia teleporady.

Zawieszenie przeprowadzenia konkursów na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej

W czasie epidemii nie będą przeprowadzane konkursy ofert oraz rokowania w sprawie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Wszczęte i niezakończone przed dniem ogłoszenia stanu epidemii, zostają od tego dnia zawieszone i zostają wznowione po odwołaniu danego stanu, jeżeli wszyscy oferenci, którzy złożyli oferty w konkursie lub w rokowaniach, potwierdzą ich ważność w terminie określonym przez NFZ.

Umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej wygasające w trakcie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii mogą zostać przedłużone, w celu zapewnienia ciągłości i dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej, za zgodą stron danej umowy na okres niezbędny do przeprowadzenia, po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, konkursu ofert lub rokowań.

Wszczęte i niezakończone przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii postępowania zostaną natomiast od tego dnia zawieszone i wznowione po odwołaniu danego stanu, jeżeli wszyscy oferenci, którzy złożyli oferty w konkursie lub w rokowaniach potwierdzą ich ważność w terminie określonym przez oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia.

Możliwość zawieszenia kierownika szpitala

Wg. ustawy’covidowej’, Minister zdrowia może nałożyć obowiązek wykonania określonego polecenia w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Obowiązki te mogą dotyczyć organów samorządu terytorialnego, podmiotów leczniczych, a nawet podmiotów prywatnych (czyli też jednoosobowych działalności gospodarczych).

Sprecyzowano, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, w tym w przypadku odmowy wykonania ww. polecenia nałożonego przez ministra zdrowia, lub nienależytego wykonania tego polecenia przez  podmiot leczniczy prowadzący szpital,  minister zdrowia może zawiesić, w drodze decyzji,  kierownika podmiotu leczniczego  prowadzącego szpital,  w wykonywaniu praw i  obowiązków oraz wyznaczyć do ich wykonywania pełnomocnika.

 Decyzja ta podlega natychmiastowemu wykonaniu.   Od decyzji tej przysługuje odwołanie (zwracam uwagę na specyficzny termin – 7 dni).

Wykaz zmienianych ustaw

Jak widać, jest tego dużo. Gdyby coś ewentualnie jeszcze miało ulec zmianie, a było bardzo istotne – postaram się kwestię te zaktualizować. Oczywiście zachęcam do przeczytania całego projektu ustawy, gdyż zmiany są jeszcze szersze – postarałam się jednak omówić te, które w mojej ocenie są najistotniejsze pod kątem personelu medycznego.

Wykaz ustaw objętych zmianami w związku z przeciwdziałaniem COVID-19:

  • ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, 
  • ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 o publicznej służbie krwi, 
  • ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, 
  • ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej, 
  • ustawa z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, 
  • ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, 
  • ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym, 
  • ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi,
  • ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, 
  • ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty, 
  • ustawa z dnia 24 lutego 2017 r o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, 
  • ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw, 
  • ustawa z dnia 21 lutego 2019 r. o Agencji Badań Medycznych, 
  • ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

About Sylwia Podgórska-Mackiewicz

Piszę prawie od zawsze. Przy okazji skończyłam studia prawnicze, jestem aplikantem radcowskim, mamą dwóch chłopaków oraz żoną ratownika medycznego. Po zmieszaniu zamiłowania do prawa, "lekkiego pióra" i słabości do medycyny powstał mój blog - prawomedyka, czyli o prawie dla personelu medycznego i nie tylko!

komentarze 2

  • Kalqa

    Witam,

    Mam pytanie a mianowicie mam wykształcenie Ratownika Medycznego, ale nigdy nie byłem w zawodzie a Studium Medyczne skończyłem 15 lat temu.
    Posiadam orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim i wychowuję z żoną dwoję dzieci w wieku 3 i 8 lat.

    Z Pani opisu wynika, że nie można mnie wezwać do świadczenie przy pandemii Koronawirusa, jednak moje pytanie i wątpliwości dotyczą tego czy mogę się spodziewać np. wezwania do świadczenia bo np. wojewoda albo inny organ nie wie i czy ma wgląd-dostęp do tych informacji, że mam dwoje dzieci i orzeczenie w stopniu lekkim?

    Jak ja mam wtedy reagować po takim wezwaniu i czy muszę udać się we wskazane miejsce ,gdzie się odwoływać żeby tam nie jechać ,czy pozostać na to wezwanie biernym i nic nie robić?

    Pozdrawiam i proszę o odpowiedź?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *