Pojęcia,  Społeczeństwo,  Zawody medyczne

Szczepienia przeciwko COVID-19

Stan prawny: 24.01.2021 r.

Zagadnienie logistyki i dystrybucji szczepień przeciw COVID-19 jest przedsięwzięciem na wielką skalę nienotowaną dotychczas w powojennej historii Polski. Taki zakres działań nie był do tej pory podejmowany nie tylko w naszym kraju, ale również na świecie.

W niniejszym artykule omówimy kilka kwestii, takich jak: System Dystrybucji Szczepionek, system e-rejestracji na podanie szczepionki, strona www.gabinet.gov.pl: wystawienie i podjęcie e-skierowania na szczepienie COVID-19, kwalifikacja oraz e-karta szczepień, aktualne regulacje dotyczące tego kto może kwalifikować do szczepień i kto może szczepić przeciw COVID-19, jakie są grupy osób kolejno uprawnionych do szczepień oraz jakie przywileje dotyczą zaszczepionych. Poruszymy również temat kwestionariusza wstępnego wywiadu przesiewowego przed szczepieniem osoby dorosłej przeciw COVID-19.

Narodowy Program Szczepień

Rozpoczął się bardzo ważny czas w Narodowym Programie Szczepień, czyli czas uruchomienia Centralnej Rejestracji Pacjentów. 15 stycznia została uruchomiona Centralna Rejestracja Pacjentów, czyli możliwość umawiania terminów szczepień dla seniorów powyżej 80 roku życia. Z kolei w dniach 18-22 stycznia są szczepieni mieszkańcy Domów Pomocy Społecznej, natomiast od 22 stycznia seniorzy powyżej 70 roku życia będą mogli umawiać się termin na szczepienia, a od 25 stycznia będą mogli się zaszczepić w 6 tys. punktach w całej Polsce.

SDS

System Dystrybucji Szczepionek, dostępny pod adresem https://sds.mz.gov.pl to platforma umożliwiająca punktom szczepień składanie zamówień na szczepionki, monitorowanie i raportowanie stanu dostępnych szczepionek oraz zarządzanie użytkownikami w punktach szczepień. Narodowy Fundusz Zdrowia za pomocą tej platformy może z kolei walidować i dodawać nowe punkty szczepień, natomiast Agencja Rezerw Materiałowych przyjmować zamówienia z punktów szczepień, wybierać dostawców oraz przekazywać zamówienia do dostawcy.

E-skierowania

Skierowania są wystawiane automatycznie przez System e-zdrowie (P1) w transzach zgodnych z systemowo ustaloną kolejnością szczepień (dla osób posiadających nr PESEL w ramach określonych grup np. wiekowych, zawodowych), albo wystawiane indywidualnie przez lekarzy (dla osób nieposiadających nr PESEL, dla osób, które nie mogły poddać się szczepieniu w okresie ważności pierwszego e-skierowania, dla osób z określonymi problemami zdrowotnymi itd.). E-skierowanie na szczepienie COVID-19 jest ważne 60 dni od daty wystawienia. Status e-skierowania, który jest nadawany automatycznie po jego wystawieniu to „wystawione” i umożliwia on zapisanie pacjenta na podanie pierwszej dawki szczepionki. Zmiany statusu e-skierowania dokonuje pracownik punktu szczepień w aplikacji gabinet.gov.pl albo w systemie gabinetowym/ szpitalnym w zależności od gotowości dostawcy IT.

Po podaniu pierwszej dawki szczepienia, status e- skierowania zmieni się na „u realizatora”, natomiast po podaniu drugiej dawki, status e-skierowania zmieni się na „zrealizowano”.

Kwalifikacja na szczepienie

Kwalifikacja jest przeprowadzana przed podaniem każdej dawki szczepionki, jej wynik (pozytywny lub negatywny) jest wprowadzany do systemu P1 (z poziomu aplikacji gabinet.gov.pl lub systemu gabinetowego/szpitalnego, w zależności od gotowości dostawcy IT). Nie ma już obowiązku wystawienia odrębnego zaświadczenia o kwalifikacji.

Informacja o szczepieniu (zarówno o pierwszej jak i drugiej dawce) wprowadzana jest do e-Karty Szczepień w systemie P1 (z poziomu aplikacji gabinet.gov.pl lub systemu gabinetowego/szpitalnego). Dane wprowadzane do e-Karty Szczepień to m.in.:

• dane szczepionki;

• dane pracownika medycznego – uzupełniane automatycznie;

• dane pacjenta – uzupełniane automatycznie w oparciu o nr PESEL;

• miejsce podania szczepionki (domyślnie – lewe ramię);

• elektroniczny podpis osoby dokonującej wpisu;

• wpis do e-Karty Szczepień oznacza mniej dokumentacji medycznej – nie ma już obowiązku wpisu do karty uodpornienia oraz wpisu do wykazu gabinetu zabiegowego.

Większość e-skierowań będzie wystawiona automatycznie przez system P1, ale lekarz ma również możliwość wystawienia e- skierowania na szczepienie indywidualnie. E-skierowanie jest wystawiane w systemie P1 z aplikacji gabinet.gov.pl albo w systemie gabinetowym/ szpitalnym, natomiast e-skierowanie może w imieniu lekarza wystawić osoba w roli asystenta medycznego.

Kto wykonuje szczepienia?

Zgodnie z ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1845) oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 lutego 2020 r. w sprawie zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 325) do kwalifikowania do szczepień uprawnione są wszystkie osoby posiadające prawo wykonywania zawodu lekarza. Szczepienia ochronne przeciwko COVID-19 mogą być przeprowadzane przez:

  • osoby, które posiadają prawo wykonywania zawodu odpowiednio lekarza, felczera, pielęgniarki, położnej lub wykonują zawód ratownika medycznego;
  • higienistki szkolne posiadające co najmniej 6-miesięczną praktykę w zakresie przeprowadzania szczepień ochronnych.

Projektowane zmiany dotyczące katalogu osób uprawnionych do dokonywania szczepień zasadzają się na poszerzeniu kręgu osób, które mogłyby przeprowadzać szczepienia ochronne przeciwko COVID-19. Proponuje się, żeby byli to:

  • fizjoterapeuci, farmaceuci, higienistki szkolne i diagności laboratoryjni, posiadający kwalifikacje określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia.

Kwestionariusz wstępnego badania przesiewowego przed szczepieniem

Zgodnie z Rekomendacjami Zespołu Ekspertów pod kierunkiem Konsultanta Krajowego w dziedzinie Alergologii dotyczących szczepienia przeciwko COVID-19 szczepionką mRNA (Comirnaty) dla Lekarzy kwalifikujących do szczepienia i dla Konsultantów Alergologów, u wszystkich kandydatów do szczepienia lekarz analizuje wypełniony przez pacjenta „Kwestionariusz wstępnego wywiadu przesiewowego przed szczepieniem osoby dorosłej przeciw COVID-19”. Dokument zawiera, między innymi, następujące pytania:

  1. Czy w przeszłości lekarz rozpoznał u Pani/Pana ciężką̨, uogólnioną̨ reakcję alergiczną (wstrząs anafilaktyczny) po podaniu jakiegoś́ leku, ekspozycji na lateks lub pokarmu, albo po ukąszeniu owada?
  2. Czy wystąpiła u Pani/Pana kiedykolwiek ciężka niepożądana reakcja po szczepieniu?
  3. Czy lekarz rozpoznał kiedyś́ u Pani/Pana uczulenie na glikol polietylenowy (PEG) lub inne substancje?

Odpowiedź TAK lub NIE WIEM, na którekolwiek pytanie wymaga dodatkowego wyjaśnienia przez lekarza. W opinii zespołu ekspertów w uzasadnionych przypadkach powinna to być́ konsultacja w poradni alergologicznej z doświadczeniem w stosowaniu szczepionek.

W Poradni Alergologicznej lekarz konsultant weryfikuje wywiad, przeprowadza właściwą̨ diagnostykę̨ i ocenia ryzyko wystąpienia anafilaksji z uwzględnieniem reakcji na składniki szczepionki a zwłaszcza glikol polietylenowy. Po weryfikacji danych następuje:

  1. kwalifikacja do szczepienia przeciwko COVID-19 albo
  2. odstąpienie lub odroczenie szczepienia.

Rejestracja na szczepienie

Co istotne, pacjent może zarejestrować się na szczepienie przez:

• Internetowe Konto Pacjenta (IKP) na pacjent.gov.pl;

• infolinię Narodowego Programu Szczepień Przeciw COVID-19 pod numerem 989 • lekarza, który wystawił e-skierowanie na szczepienie;

• bezpośrednio w punkcie szczepień.

Kolejność szczepień – jak to w końcu jest?

Niezależnie od „Narodowego Programu Szczepień”, kwestię te regulują obecnie 2 akty prawne:

Kolejność osób mających być poddanych szczepieniu ciągle budzi wiele wątpliwości i emocji, tym bardziej, że praktyka niejednokrotnie różni się od teorii. Niezależnie od tego – poniżej przedstawiamy stan aktualny na 24.01.2020 r.

Etap 0

1) osoby zatrudnione w podmiocie leczniczym:

wykonujące zawód medyczny lub których praca pozostaje w bezpośrednim związku z udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej w tym podmiocie,

2) osoby wykonujące zawód w ramach działalności leczniczej jako praktyka zawodowa raz osoby zatrudnione przez tę praktykę wykonujące zawód medyczny lub których praca pozostaje w bezpośrednim związku z udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej w tej praktyce,

3) rodzice hospitalizowanych wcześniaków,

4) inne osoby zatrudnione w podmiocie wykonującym działalność leczniczą,

5) farmaceuci i technicy farmaceutyczni zatrudnieni w aptece ogólnodostępnej,

6) nauczyciele akademiccy zatrudnieni w uczelni medycznej oraz doktoranci i studenci tej uczelni

7)osoby zatrudnione w jednostce organizacyjnej pomocy społecznej oraz osoby zatrudnione w jednostce organizacyjnej pomocy społecznej lub w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku.

Etap 1

1) pacjenci: zakładu opiekuńczo-leczniczego, zakładu pielęgnacyjno-opiekuńczego, hospicjum stacjonarnego i oddziału medycyny paliatywnej oraz osoby przebywające w domu pomocy społecznej, lub w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym/osobom w podeszłym wieku,

2) osoby urodzone:

a)nie później niż w 1941 r.,

b)w latach 1942–1951,

c) w latach 1952–1961,

3) nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni oraz osoby zatrudnione w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce działającej w systemie oświaty, osoby pracujące z dziećmi w placówce opiekuńczo-wychowawczej oraz w ramach form opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, osoby pracujące z dziećmi w regionalnej placówce opiekuńczo-wychowawczej, w regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej, w interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym oraz w ramach form opieki nad dziećmi w wieku do lat 3;

4)nauczyciele akademiccy zatrudnieni w uczelni innej niż medyczna oraz inne osoby prowadzące w uczelni zajęcia ze studentami lub doktorantami zgodnie z programem odpowiednio studiów albo kształcenia,

5) funkcjonariusze albo żołnierze: Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, CBA, SWW, SKW,SCS,PSP,SOP,SW, Inspekcji Transportu Drogowego, straży ochrony kolei, prokuratorzy i asesorzy prokuratury oraz członkowie ochotniczych straży pożarnych, ratownicy górscy i wodni wykonujący działania ratownicze.

6)osoby urodzone po 1961 r. z następującymi stanami zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19:

dializowane, z chorobą nowotworową w trakcie leczenia do roku, licząc od dnia ostatniej hospitalizacji do dnia podania pierwszej dawki szczepionki przeciwko COVID-19, w trakcie przewlekłej wentylacji mechanicznej lub
po przeszczepieniu komórek, tkanek i narządów.

[Jak widać nie jest to szczególnie rozbudowana lista chorób przewlekłych. Przypominam, że osoby urodzone przed 1961 rokiem należą z automatu do grupy I, zatem wykaz tych chorób przewlekłych dotyczy osób urodzonych wyłącznie po tej dacie.]

8) strażnicy straży gminnych (miejskich).


W sytuacji ryzyka niewykorzystania szczepionki, dopuszcza się:

1) jednoczasowe szczepienie osób wchodzących w skład grup, o których mowa poprzednio, w ramach jednego etapu, lub

2) szczepienie osób wchodzących w skład różnych grup, o których mowa poprzednio, w ramach różnych etapów.

Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zostało wystawione skierowanie na szczepienie ochronne przeciwko COVID-19, są uprawnione, w okresie ważności tego skierowania, do poddania się temu szczepieniu.

Skierowanie jest ważne w ciągu 60 dni od jego wystawienia.

Jakie obecnie korzyści mają osoby zaszczepione przeciwko COVID -19?

-będą mogły korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych bez wykonywania testów na koronawirusa;

oraz bez wykonywania takich testów będą mogły być przyjmowane:

do zakładów opiekuńczo-leczniczych, hospicjów stacjonarnych, oddziałów medycyny paliatywnej, domów pomocy społecznej.

Zaszczepieni nie będą też wliczani do limitów przy organizacji spotkań i imprez towarzyskich (limit 5 osób).

OSOBY ZASZCZEPIONE (CZYLI TE KTORE PRZYJELY PODWÓJNA DAWKĘ I MAJA ZAŚWIADCZENIE) NIE ODBYWAJA KWARANTANNY PO KONTAKCIE Z ZAKAZONYM ANI PO POWROCIE ZZA GRANICY.

Przywileje te są dostępne dla osób posiadających zaświadczenie o wykonanym szczepieniu, zatem dotyczy tych, którzy otrzymali obie dawki szczepionki.

Życzymy wszystkim, abyśmy wkrótce mieli ten temat za sobą 🙂

Współautorką artykułu jest Karolina Rembowska – prawnik, świeżo upieczona aplikantka radcowska przy OIRP w Łodzi, absolwentka studiów podyplomowych MBA w ochronie zdrowia, pasjonatka prawa medycznego, swoje doświadczenie zdobywała pracując jako prawnik w podmiocie leczniczym oraz kancelariach radców prawnych.

About Sylwia Podgórska-Mackiewicz

Piszę prawie od zawsze. Przy okazji skończyłam studia prawnicze oraz aplikację radcowską. Prywatnie żona ratownika medycznego. Po zmieszaniu zamiłowania do prawa, "lekkiego pióra" i słabości do medycyny powstał mój blog - prawomedyka, czyli o prawie dla personelu medycznego i nie tylko!