prawo cywilne,  prawo pracy,  Społeczeństwo

Mobbing w ochronie zdrowia

Ten problem jest niemal notoryczny. Pierwszy krok to uświadomić sobie, że padło się ofiarą mobbingu. A często sami wmawiamy sobie, że zachowanie mobbera jest dopuszczalne i całkiem normalne.

Czy prawo przewiduje jakieś środki przeciwko mobbingowi? Tak. Ale to nie są łatwe sprawy. Jeśli ktoś Wam wmawia, że sprawa o mobbing to hop siup – lepiej nie słuchajcie jego porad. Za to poczytajcie co na ten temat mówią przepisy 🙂

Czym jest mobbing?

Zgodnie z Kodeksem pracy to działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na:

uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

Pamiętajmy zatem, że jednorazowy incydent, spełniający opisane przesłanki, nie oznacza mobbingu. Uporczywość w rozumieniu tego przepisu definiuje się w prawie jako działanie minimum przez pół roku (choć każdą sprawę i tak należałoby oceniać indywidualnie). Nawet niesprawiedliwa, lecz incydentalna krytyka pracownika nie może być kwalifikowana, jako mobbing (wyrok SA w Katowicach z 8.02.2018,III APa 74/17).

Ponadto zachowania potencjalnie mobbingowe muszą być oceniane obiektywnie, bowiem bywa i tak, że ktoś błędnie czuje się ofiarą mobbingu z uwagi na swoją wrażliwość i nadmierne analizowanie każdej krytyki (w orzecznictwie sądów mowa o tzw. modelu ofiary rozsądnej, który trzeba brać pod uwagę oceniając zachowania potencjalnie mobbingowe).

Mobbować może szef, jak i inny pracownik – nie ma tutaj ograniczenia. Pracodawca ma ustawowy obowiązek przeciwdziałać mobbingowi, więc jeśli w jego zakładzie pracy wystąpi mobbing, to w pierwszej kolejności pracownik powinien powiadomić o tym pracodawcę.

Przeciwdziałanie mobbingowi przez Waszych pracodawców często pozostawia wiele do życzenia, choć posiadają oni instrumenty, by próbować jemu zapobiec (między innymi za pośrednictwem stworzenia przejrzystego regulaminu w miejscu pracy, klarownego rozdziału obowiązków, prowadzenia szkoleń antymobbingowych czy wdrażania procedur na wypadek zaistnienia mobbingu – nawet pozwalających na anonimowe informowanie o zaistniałych przypadkach w danym miejscu pracy).

Nadto wymaga podkreślenia, że mobbing ma różne oblicza. W ochronie zdrowia może występować pomiędzy samymi medykami (np. w relacji lekarz – lekarz, lekarz- pielęgniarka, ratownik medyczny – pielęgniarka), jak i między medykami a ich przełożonymi.

Jako przykłady mobbingu najczęściej podaje się:

-rozpowiadanie nieprawdziwych informacji o pracy danej osoby, ale i o jej życiu prywatnym;

-ośmieszanie danej osoby, w tym jej opinii i twierdzeń;

-zatajanie przed mobbingowanym ważnych informacji lub niedopuszczanie go do różnych czynności zawodowych;

-poddawanie w wątpliwość kompetencji osoby mobbingowanej, ciągłe nieuzasadnione uwagi co do jej pracy;

-nieuzasadnione izolowanie mobbingowanego od pozostałych pracowników;

-przypisywanie ofierze błędów, których nie popełniła;

-uporczywe ignorowanie danej osoby, nieodpowiadanie na jej pytania i wątpliwości;

– permanentne i nieuzasadnione nieuwzględnianie próśb ofiary związanych na przykład z planowaniem urlopu lub układaniem grafiku;

-pomijanie mobbingowanego przy awansach, szkoleniach, spotkaniach;

-wydawanie sprzecznych poleceń lub poleceń niezgodnych z kompetencjami danej osoby.

Co nie będzie mobbingiem?

W prawie, tak jak i w medycynie, każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy. Nie ma ścisłego katalogu sytuacji, które zawsze będą oznaczały mobbing oraz takich, które mobbingiem na pewno nie będą.

W orzecznictwie wskazuje się, że uzasadniona krytyka pracownika, wyrażona w sposób zgodny z prawem, to jest nie mająca na celu poniżenia pracownika, a jedynie lepsze funkcjonowanie miejsca pracy, nie będzie kwalifikowana jako mobbing. Przełożony moze oceniać oraz nadzorować swoich pracowników, oczywiście z poszanowaniem ich praw.

Za mobbing nie uznaje się także subiektywnego dyskomfortu danego pracownika, czy nieprzestrzeganie przez pracodawcę zasad BHP w danym miejscu pracy (to drugie może być wykroczeniem pracodawcy).

Roszczenia z tytułu mobbingu

Pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, może dochodzić od pracodawcy odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Czyli widzicie: nie tylko udowodnić trzeba mobbing, ale i rozstrój zdrowia z jego powodu, a zatem związek przyczynowy między stanem zdrowia a mobbingiem. Samo zadośćuczynienie ma być zaś „odpowiednie”, więc zależne od wielu czynników, jak np. stopień uszczerbku na zdrowiu, sytuacja mobbingowanego, postawa mobbera. Sprawa nie jest wcale łatwa.

Natomiast pracownik, który wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę, ma prawo dochodzić od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

Uwaga! Żeby można dochodzić tego odszkodowania, mobbing musi być podany jako powód rozwiązania umowy o pracę.

Wymaga zauważenia, że osoby zatrudnione na innej aniżeli pracownicza podstawa, również mają możliwość dochodzenia swoich praw, czy to na gruncie kodeksu pracy, czy na podstawie przepisów o naruszeniu dóbr osobistych, a czasami też i na podstawie przepisów karnych (niektóre zachowania mobbera mogą bowiem stanowić przestępstwo).

Nie ma zatem roszczenia idealnego dla każdego z Was, bowiem sytuacja osób zatrudnionych w placówkach medycznych jest różna. Roszczenie może zostać „skrojone na miarę” przy pomocy adwokata lub radcy prawnego.

Na podkreślenie zasługuje także fakt, że sprawy o mobbing nie są sprawami oczywistymi i łatwymi do „wygrania” w drodze procesu sądowego. Trzeba bowiem udowodnić, że taki mobbing faktycznie zaistniał, a do wykazania tego faktu będą potrzebni zazwyczaj świadkowie, dokumentacja, wiadomości wymieniane między stronami…

Lepiej zapobiegać niż leczyć…

Z mobbingiem również sprawdza się to powiedzenie. Mobbing nie powinien mieć miejsca, choć niestety często jest inaczej. Dlaczego?

Na pewno atmosfera pracy, stres, napięcie, zmęczenie, nadmiar obowiązków oraz chaos informacyjny powodują, że o mobbing łatwiej. Często ten, który mobbinguje, lub jego ofiara, nie zdaje sobie do końca sprawy, że dane zachowanie w istocie spełnia przesłanki mobbingu.

Dlatego rolą pracodawcy jest edukować w zakresie tego, czym jest mobbing. Żeby każdy mógł go w porę rozpoznać i działać.

Nieleczony mobbing skutkuje bowiem tragediami wielu osób, ich rodzin, a także odbija się na pacjentach…

About Sylwia Podgórska-Mackiewicz

Piszę prawie od zawsze. Przy okazji skończyłam studia prawnicze oraz aplikację radcowską. Prywatnie żona ratownika medycznego. Po zmieszaniu zamiłowania do prawa, "lekkiego pióra" i słabości do medycyny powstał mój blog - prawomedyka, czyli o prawie dla personelu medycznego i nie tylko!